Астрономдар Жерден шамамен 63 жарық жылы қашықта орналасқан жас Бета Живописца жүйесінде Beta Pictoris d атты үшінші белгілі планетаның табылғанын хабарлады. Бұл жаңалықтың ерекшелігі — планета әдеттегі жарық нүктесі ретінде емес, James Webb телескопы деректеріндегі атмосфераның спектрлік «ізі» арқылы анықталды.
Жаңалық 2026 жылғы 15 шілдедегі NASA-ның ресми хабарламасында және Aidan Gibbs және авторластарының ғылыми жұмысында сипатталған. Зерттеушілердің мәліметінше, Beta Pictoris d осы жүйедегі тікелей бақылаумен расталған үшінші планета болды. NASA бұл жүйе кемінде үш тікелей түсірілген планетасы бар өте сирек жүйелер қатарына кіретінін атап өтеді.
Ізделмеген планета
Webb командасы бастапқыда NIRSpec құралы арқылы бұрыннан белгілі Beta Pictoris b атмосферасын зерттеген. Бірақ деректерде көміртек тотығына тән жұтылу сызықтарына ұқсас күтпеген сигнал пайда болды. Спектр ғалымдарға жаңа нысанды ғана емес, оның қозғалысын, орнын және жұлдыз маңындағы қалдықтар дискімен байланысын тексеруге мүмкіндік берді.
Webb-тің MIRI құралымен кейінгі бақылаулары планета атмосферасында су буы мен метан белгілерін көрсетті. NASA атап өткендей, спектроскопия әлсіз жарық нүктесін іздеумен шектелмей, объектінің химиясы мен қозғалысы туралы бірден дерек береді.
Неліктен ол он жылдан аса байқалмады
ESO-ның Very Large Telescope және Webb/NIRCam деректерімен жұмыс істеген екінші тәуелсіз топ планетаның бар екенін тікелей суреттер арқылы растады. ESO архивтік суреттер сериясында көрсетілгендей, растаудан кейін астрономдар Beta Pictoris d-ны он жылдан асқан архив кадрларынан да тапқан.
Негізгі себеп — жұлдыз маңындағы шаң мен қалдықтар дискісі әлсіз сигналды жасырып келген. Smithsonian Magazine шолуында бойынша, Beta Pictoris d Beta Pictoris b-дан шамамен 100 есе көмескі, ал оның жұлдызды бір айналып шығуы шамамен 91 жыл деп бағаланады.
Планеталардың қалыптасуын зерттейтін табиғи зертхана
Бета Живописца жүйесі өте жас болғандықтан, ол массивті планеталардың қалай қалыптасып, жас жұлдыз айналасындағы затпен қалай әрекеттесетінін түсінуге көмектеседі. Cifrum.kz бұған дейін Webb телескопының басқа экзопланета атмосферасын бақылауы туралы жазған еді; жаңа жаңалық Webb телескопының тек белгілі әлемдерді зерттеп қоймай, жасырын нысандарды да таба алатынын көрсетеді.
Бұл әдіс болашақта көмескі немесе жарық фонға тым жақын орналасқан экзопланеталарды іздеуге көмектесуі мүмкін. Сондықтан бұл жаңалық NASA-ның технологиялық миссиялары мен Қазақстан мен NASA арасындағы ғарыш ынтымақтастығы туралы материалдар сияқты бір нәрсені еске салады: ғарыш саласындағы үлкен қадамдар кейде бұрыннан бар деректерді жаңа тәсілмен оқудан басталады.
Мақалаға пікірлер